Yazı İçeriği
Fibromiyalji belirtileri nelerdir? Fibromiyalji tedavisi nasıl yapılıyor? Fibramoyilji tanısı nasıl konuluyor? Fibromiyalji neden olur? Fibromiyaljide fizik tedavi uygulanabiliyor mu? Fibromiyalji için egzersiz önerileri neler? Risk grupları kimler?

Fibromiyalji nedir?

Fibromyalji sendromu (FMS) vücutta 3 aydan uzun süre devam eden kronik ve yaygın ağrıya neden olan bir yumuşak doku romatizmasıdır. Fizik muayenede belirli hassas noktaların bulunması ile karakterize bir hastalık. Bu kriterler Amerikan Romatoloji Koleji (ACR) tarafından 1990 yılında belirlendi, 2010 yılında yeniden gözden geçirildi. Genellikle ağrıyı açıklayacak başka bir hastalık bulunmaz. Hassas nokta; üzerine basınç uygulandığında, kişinin ağrıdan yakındığı anatomik bölge olarak tanımlanıyor. Hassas noktalar normale göre basınca karşı daha duyarlı. Eklemlerde tutulum olmuyor ve şekil bozukluğu beklenmiyor.


Fibromiyalji belirtileri nelerdir?

Üç aydan uzun süren yaygın ağrı esas belirti olarak tanımlanıyor. Kişi, ağrısını tanımlamakta ve yerini belirlemekte güçlük çekiyor. Genellikle boyun, sırt, bel, eklem ve kas ağrılarından yakınılıyor. Eşlik eden belirtilerden en sık görülenler sabahları belirgin olan yorgunluk ve dinlendirici olmayan uyku. Kişi uzun saatler uyusa bile sabah hiç uyumamış gibi yorgun kalkıyor. Bazen uykuya dalmada zorluk veya sık uyanma şeklinde uyku bozukluğu olabiliyor. Kişiler enerjilerinin olmadığını ve bunun günlük yaşamlarını etkilediğini ifade ediyorlar. Ev işlerini yapmakta bile zorlanabiliyorlar. Dikkat ve hafıza problemleri olabiliyor. Ayrıca bazı kişilerde yumuşak dokularda şişlik hissi, uyuşmalar, migren veya gerilim tipi başağrısı, iritabl barsak sendromu, reflü, ağrılı adet kanamaları, sık idrara çıkma, pelvik ağrı, çene ekleminde ağrı, huzursuz bacak sendromu, depresyon ve anksiyete tabloya eşlik edebiliyor. Bu kadar çeşitli belirtilerin olması fibromiyaljinin farklı hastalıklar ile karışmasına neden oluyor. Yakınmalar stres, soğuk ve nemli havalarda artış gösterebiliyor. Uzun süre aynı pozisyonda çalışma belirtileri artırabiliyor.

Fibromiyalji tedavisi nasıl yapılıyor?

Kişi eğitimi tedavide birinci adımdır. Kişiye hastalığın gerçek olduğu, ağrının şiddetli olabileceği ancak yaşamı tehdit etmediği, şekil bozukluğu ve sakatlığa neden olmadığı anlatılıyor. Tedavinin uzun sürebileceği ve düzenli takip gerektirdiği açıklanıyor. Tetikleyici faktörler belirleniyor ve gerekli önlemler alınıyor. Tedavide ilaç tedavileri yanı sıra egzersiz ve fizik tedavi uygulamalarının önemli yeri bulunuyor. Klasik ağrı kesici ve antiromatizmal ilaçların etkileri sınırlı kalıyor. Tedavide daha çok antidepresan ilaçlar kullanılıyor. Antidepresanlar hem uykunun düzenlenmesi, uyku derinliğinin artırılması, hem de santral ağrı kesici etkileri nedeniyle tercih ediliyor. Son yıllarda nöropatik ağrı tedavisinde kullanılan ilaçların da yararlı olduğu görülüyor. Hassas noktaların lokal enjeksiyonu seçilmiş olgularda etkili olabiliyor. Kişilere, kendilerine ve sağlıklarına daha fazla zaman ayırmaları, yoğun çalışma sırasında sık sık ara vermeleri, düzenli egzersiz yapmaları, uyku düzenlerine özen göstermeleri öneriliyor.

Fibramoyilji tanısı nasıl konuluyor?

Fibromiyalji tanısı öykü ve fizik muayene bulguları ile konuyor. Ağrının dağılımı, eşlik eden belirtiler ayrıntılı olarak değerlendiriliyor. Kişilerin eklem muayenesi ve kas kuvvetleri normal sınırlar içerisinde oluyor. Yaygın ağrının 3 aydan uzun süredir devam etmesi ve ağrıyı açıklayacak başka hastalık bulunmaması durumunda fibromiyalji akla geliyor. Klinik muayenede tanımlanmış dokuz çift hassas noktadan 11’inin ağrılı bulunması kesin fibromiyalji tanısı için isteniyor. Bu hassas noktalar ense, boyun, omuz, sırt, göğüs duvarı, dirsek, kalça, bel ve diz bölgesinde yer alıyor. Kişilerin laboratuvar testleri genellikle normal çıkıyor ancak altta yatan sistemik sorunların belirlenmesi veya fibromiyaljiyi taklit eden romatizmal hastalıkların ekarte edilmesi amacıyla kontrol edilmesi gerekiyor.

Fibromiyalji neden olur?

Fibromiyaljinin sebebi tam olarak bilinmemekle beraber depresyon, stres ve uyku bozukluklarının etkili olabileceği düşünülüyor. Birçok çevresel faktörün Fibromiyalji sendromunu tetiklediği kabul ediliyor. Bunlar fiziksel travmalar, emosyonel baskılar, infeksiyonlar ve endokrin bozukluklar olarak sıralanabilir. Son yıllarda yapılan çalışmalar, belirtilere yol açan bozukluğun santral sinir sistemindeki artmış duyarlılıktan kaynaklandığını akla getiriyor. Genetik faktörlerin de rolü olduğu ve aile öyküsü olanlarda daha sık görüldüğü bildiriliyor. Fibromiyalji sendromlu kişilerde ağrı eşiği düşüktür, strese yanıt vermede bozukluk vardır. Depresyon ve anksiyete gibi duygu-durum bozuklukları eşlik edebiliyor.

Fibromiyaljide fizik tedavi uygulanabiliyor mu?

Lokal sıcak ve fizik tedavi uygulamaları Fibromiyalji sendromunun diğer bir tedavi seçeneği. Derin ve yüzeysel ısı yanı sıra elektriksel akımlardan oluşan fizik tedavi yaklaşımları ağrının ve kas gerginliklerinin azaltılmasında etkili oluyor. Kas gerginliklerinin azaltılmasında masaj ve miyofasyal gevşetme ve basınç teknikleri olumlu etkiler sağlıyor. Aerobik egzersizler, postür egzersizleri, germe ve gevşeme egzersizleri tedaviye ilave ediliyor. Kinezyolojik bantlama denilen özel bir bantlama tekniği ile ciltteki reseptörler uyarılarak ağrıda azalma ve gergin kaslarda gevşeme sağlanabiliyor.

Fibromiyalji için egzersiz önerileri neler?

Birinci kural egzersizlere çok yavaş ve kısa süreli başlamaktır. Çünkü başlangıçta yoğun egzersiz uygulanırsa ağrıya ve yorgunluğa neden olabiliyor. Bu da kişinin egzersizi bırakmasına yol açabiliyor. Kişinin toleransı arttıkça, kasları kuvvetlendikçe egzersiz yoğunluğu, süresi ve şiddeti artırılıyor. Başlangıç için genellikle germe ve gevşeme egzersizleri, yanı sıra yürüme, yüzme veya bisiklet gibi düşük etkili hafif aerobik egzersizler öneriliyor. Aerobik egzersizler kaslarda kondisyonu artırıyor, uykuyu düzenliyor ve santral sinir sisteminde endojen endorfinleri artırarak ağrı kesici etki gösteriyor. Son yıllarda yapılan çalışmalar, yoga, pilates ve tai chi egzersizlerinin yararlarından söz ediyor. Tüm bu egzersizler kişinin kuvvetlenmesini, esnekliğini ve dayanıklılığını artırıyor. Hangi tip egzersiz seçilirse seçilsin başlamak kadar devamlılık da önemli.

Risk grupları kimler?

Fibromiyalji sendromu erkeklerde de görülmekle birlikte büyük oranda kadınları etkiliyor. Mükemmeliyetçi, titiz, her şeyin en iyisini yapma telaşında olan kişilerde daha sık görülüyor. Ayrıca yoğun stres yaşayanlarda, uyku bozukluğu olanlarda, uzun süre bilgisayar başında, aynı pozisyonda çalışanlarda fibromiyalji görülme riski fazla. Altta yatan bir hastalık, vitamin, mineral eksikliği, tiroit fonksiyon bozukluğu ve kansızlık da fibromiyaljinin ortaya çıkmasına neden olabiliyor. Bu açıdan kişilerin araştırılması gerekiyor. Fiziksel ve ruhsal travmalar, enfeksiyonlar ve hormonal bozukluklar da hastalığı tetikleyebiliyor.