Yazı İçeriği
Cilt kanseri neden olur? Cilt kanseri olanlar… Cilt kanseri türleri Cilt kanseri belirtileri Benler kansere dönüşür mü? Hangi benler tehlikeli olabilir? Sırtta ve kalçada ben varsa… Yaşlılık lekeleri cilt kanserine işaret eder mi? Cilt kanseri için yapılan testler Cilt kanseri tedavisi Cilt kanserinin nüksetme riski Hangi cilt hangi güneş kremini kullanmalı? Cilt kanserinden korunmak için… Hangi kozmetik ürünler tercih edilmeli?

Cilt kanseri nedir?

Vücudumuzun en büyük organı olan cildimizin, D vitamini üretme, ısı dengesini sağlama, iç organları travmalardan koruma, su kaybını engelleme, ultraviyole ışınlarından (güneşin zararlı ışınları) ve mikroplardan koruma gibi birçok fonksiyonu bulunur. Cilt kanserleri farklı nedenlerden dolayı hücre DNA’sında bozulma sonrası cilt hücrelerinde gelişen aşırı olumsuz büyümelerdir.


Cilt kanseri neden olur?

  • Cilt kanserinin en yaygın nedeni ultraviyole ışınlarıdır. Bu ışınlar, hücre DNA’sına zarar verir, hücre yaşlanmasına neden olurken kırışıklıkları ortaya çıkarır. Solaryum da ultraviyole ışını kaynağıdır. Bronzlaşmak için sık sık solaryuma girenlerde cilt kanseri riski artar.
  • Benler genellikle iyi huyludur, fakat sayıca fazla beni olanlar risk grubundadır. Displastik beni (atipik ben) olanlar çok dikkatli olmalı. Ben takibinin bilgisayarlı sistemde yapılması önerilir.
  • Açık tenli, çilli cilt tipine sahip olanlar da cilt kanseri risk grubundadır.
  • Yaş önemli bir faktördür. Ayrıca ailede böyle bir hastalık vakası varsa, yani genetik faktörler varsa daha da dikkatli olunmalıdır. Yaş ilerledikçe risk artış gösterir.
  • Kimyasal maddelere maruziyet, meslekler cilt kanseri nedeni olabilir.
  • Yara ve yanık izleri üzerinde de cilt kanseri gelişimi daha yüksek bir ihtimaldir.
  • Kseroderma pigmentozum denilen hastalıkta hücre DNA’sını onaran enzim hasarlı olup olduğundan bu kişiler sık cilt kanseri gelişimine adaydırlar.

Cilt kanseri olanlar…

Cilt kanserleri en çok güneşe maruz kalan kişilerde görülür. Ancak güneş görmeyen bölgelerde de görülebilir. Kronik yarası veya ülseri, kimyasal maddelerle meslek icabı veya başka nedenlerle teması çok olanlarda karşılaşabilir. Ayrıca sayıca fazla beni olanlar da risk altındadır. Bu nedenle sıkı ben takibi gerekir. Açık tenliler de her zaman dikkatli olmalıdır. Bir veya birden fazla birinci derece akrabasında cilt kanseri görülenlerde risk yükselir.

Cilt kanseri türleri

Bazal hücreli, skuamöz hücreli kanserler ve melanomlar en çok bilinen cilt kanseri türleridir. Melanom en az görüleni olmakla beraber en tehlikeli türüdür, ölümcül olabilir. Bazal hücreli olanlar daha sık görülür. Cilt kanserlerinde yaşam oranı kanserin türüne bağlıdır. Bazal ve skuamöz hücreli kanserler baş, boyun ve kollar gibi güneşe fazla maruz kalan bölgelerde görülür. Melanoma erkeklerde boyun ve sırt, kadınlarda bacak, boyun ve yüzde daha çok rastlanır. Ancak melanom kanser avuç içi, ayak tabanı, tırnak içinde de gelişebilir. Nadiren göz, ağız, genital ve makat bölgesinde de görülebilir. Erken evrede teşhis edildiğinde kolay tedavi edilebilir. Melanom hızlı yayılım gösterdiğinde tedavi şansını azalır.

Cilt kanseri belirtileri

Bazal hücreli cilt kanseri: En sık görülen cilt kanseri türü olmakla birlikte düz, küçük, sert, kolaylıkla kanayabilen, pembe veya kırmızı, şeffaf, parlak inci gibi görünüme sahip lezyonlardır. Ortası çökük, alanı mavi, kahverengi ve siyah olabilir. Büyüyünce kabuklanabilir.

Skuamöz hücreli cilt kanseri: İkinci sıklıkla görülür. Sert, pullu, kabuklu, yumru gibi büyüyen lezyonlardır. Bazıları yavaş gelişip düz yüzeyli ve kırmızı bir leke şeklinde olabilir.

Aktinik keratoz: Deride kanser öncesi güneşe maruziyetle gelişir. Pembe-kırmızı veya deri renginde küçük ve sert pullu olabilir. Genellikle yüz, kulak, eller, kollarda başlar ve çok sayıda olabilir.

Melanom: Cilde rengini veren melanosit adlı hücrelerde başlar. Genellikle kahverengi-siyah renkli lezyonlardır. Bazıları melanin üretmez. Pembe, sarımsı kahverengi hatta beyaz da olabilir. Melanom deride doğuştan var olan veya sonradan ortaya çıkan benler üzerinde, saçlı deri, ayak tabanı dahil herhangi bir yerde gelişebilir. Melanomun nedeni belli değildir. Bazal ve skuamöz hücreli cilt kanserleri gibi melanom da UV ışınlarından kaynaklanabilir. Ancak melanomlar vücudun güneşe maruz kalmayan kısımlarında da gelişebilir.

Bu üç kanser dışında nadiren görülen Merkel hücreli kanser, kaposi sarkoması, cilt lenfoması, sarkomlar, saç, ter ve yağ bezlerinden gelişen tümörler de mevcuttur. Bunlar cilt kanserlerinin yüzde 1’inden azını oluşturur.

Cilt kanserinin en önemli belirtisi deride yeni bir leke veya lekenin rengi, büyüklüğü veya şeklindeki değişikliktir. Yine de ciltteki olağan dışı değişiklikler farklı kanser türleri için uyarı olabilir. Diğer belirtiler şöyle sıralanabilir:

  • İyileşmeyen yara
  • Lekenin yayılması
  • Kırmızılık
  • Şişlik
  • Hassasiyet
  • Kaşıntı
  • Ağrı

Benler kansere dönüşür mü?

Benler sadece doğumda değil, çocukluk ve gençlik dönemlerinde de oluşur. Fazla sayıda beni olan kişilerde melanom gelişme riski fazladır ancak bu benlerin hepsinin melanoma dönüştüğü anlamına gelmez.

Hangi benler tehlikeli olabilir?

Normal benler genellikle kahverengi, ten rengi veya koyu renklidir. Düz, yüksek, kabarık yuvarlak veya oval olabilir. Genellikle 6 mm’den küçüktür. Erişkin dönemde çıkan yeni benler, olası bir cilt kanserine karşı doktor tarafından kontrol edilmelidir. Vücutta bir ben geliştiğinde yıllarca aynı boyut, şekil ve renkte kalır. Bazı benler ise zaman içinde kendiliğinden yok olur. Birçok kişide ben vardır, çoğu zararsızdır. Ancak benin şekli, büyüklüğü veya renginde bir değişiklik olduğunda dikkatli olmak gerekir. Çoklu benler içinde farklı olan bir bene ‘çirkin ördek işareti’ denir ve bu ben alınmalıdır. Birkaç ayda aniden çok sayıda ben çıkması bir uyarı olarak kabul edilmelidir ve hemen bir cilt doktoruna başvurulmalıdır. Displastik nevüs az da olsa normal benler gibi görünür ancak melanomun bazı özelliklerini taşır. Genellikle diğer benlerden daha büyüktür, şekli veya rengi alışılmışın dışındadır, çoğu kansere dönüşmez.

Sırtta ve kalçada ben varsa…

Konjenital nevüs doğumda var olan benlerdir. Büyüklüğüne bağlı olarak melanom gelişme riski yüzde 0-10’dur. Konjenital nevüs avuç içinden daha küçükse melanom riski daha düşüktür. Ancak sırtta veya kalçalarda büyük boyutlu nevüslerde melanom riski önemli ölçüde artar.

Yaşlılık lekeleri cilt kanserine işaret eder mi?

Yaşlandıkça cilt lekelerinde artış görülür. Her leke, cilt kanseri belirtisi olmamakla beraber lekelerde genişleme ve kabarma olması dikkatli olmayı gerektirir. Bazı lekelerin üzeri pütürlü, kabukludur. Bunlar kanser öncesi dönem belirtileri kabul edilir ve tedavi edilmelidir. Lekelerdeki değişim atlanmamalıdır.

Cilt kanseri için yapılan testler

Cilt kanseri tanısında dermatoskopik muayene çok önemlidir. Ama öncesinde kişinin kendi cildini iyi tanıması, lekede veya bende daha önce bahsedilen değişiklikler gördüğünde mutlaka bir cilt hekimine başvurması gerekir. Dermatoskopik muayene ile yüzde 90’ın üzerinde tanı konur. Fotoğraf çekimi yapılarak benler kayıt altına alınır, risk skoru yüksek çıkarsa cerrahi müdahale ile lezyon çıkartılır. Kanser olabileceği düşünülüyorsa, şüpheli bölgeden örnek alınarak patolojide incelenir. Bölgesel lenf bezleri muayene edilir. Cilt kanserleri gözle görülebilen kanserlerdir, erken dönemde kanser yayılmadan tedavi edilebilir. Böylelikle yan etkiler minimum düzeyde görülür.

Cilt kanseri tedavisi

Cilt kanserinde kişiye özel tedavi uygulanır. Kanserli dokunun tümünün herhangi bir kalıntı bırakmadan çıkarılması hedeflenir. Cerrahi tedavi ile oldukça yüksek oranda başarı sağlanabilir. Kanser yeterli derinlik ve genişlikte çıkarılırsa nüks engellenmiş olur. Kanserli dokunun yok edilmesinin yanı sıra estetik açıdan iz kalmamasına ve işlev kaybı olmamasına dikkat edilir. Cerrahi ve radyoterapi küçük tümörlerde genellikle sorun yaratmaz. Cerrahi tedaviyle fazla iz kalacağı düşünülürse radyoterapi bunun yerini alabilir. Yüz bölgesi tedavilerinde radyoterapi başarılı sonuçlar verir. Küçük tümörlerde kriyoterapi de başarılı sonuçlar verir. Kriyocerrahi de tedavide uygulanan ayrı bir yöntemdir. Ayrıca olguya göre kemoterapi ve biyolojik tedaviler de uygulanabilir.

Cilt kanserinin nüksetme riski

Özellikle bazal hücreli kanserin ilk 5 yıl içinde nüksetme olasılığı mevcuttur. Bu yüzden sıkı takip gereklidir. Gen mutasyonu kanserde önemli bir faktör olduğundan ailede olması risktir. Genetik yatkınlığı olanlarda tekrarı söz konusu olabilir.

Hangi cilt hangi güneş kremini kullanmalı?

Güneşten koruyucu kremler en az 30 faktör olmalıdır. Hem UVA hem de UVB’ye karşı korumalı, geniş spectrumlu olmalıdır. Krem, güneşe çıkmadan en az 20 dakika önce sürülmeli ve 2-3 saatte bir yenilenmelidir. Yüzmeden ve terlemeden sonra tazelenmelidir. Koruma faktörü 15’in altında olanlardaki uyarı yazısına dikkat edilmelidir. Buğday ve esmer tenlilerde 30 faktör yeterliyken, beyaz tenlilerde 50 faktör tercih edilmelidir. Krem, güneş yanıklarından korur ancak kesinlikle güneşlenmek doğru değildir. Giysilerle güneşten korunmak önemli.

Cilt kanserinden korunmak için…

  • En önemli risk faktörü UV maruziyetini en aza indirin.
  • Geniş kenarlı şapka tercih edin.
  • Direkt güneş altında giysilerinizle kendinizi örtün.
  • Açık bölgelere güneş koruyucu sürün. Bunu 2-3 saatte bir tekrarlayın.
  • Ultraviyole korumalı gözlük kullanın.
  • Gölgede oturun ve güneş ışınlarının yoğun olduğu 11.00-16.00 saatlerinde dışarda olmamaya özen gösterin.
  • Solaryuma girmeyin.
  • Etkinliği azalmış, son kullanma tarihi geçmiş ürünleri kullanmayın.
  • Vücudunuzu iyi tanıyın. Lekelerinizdeki değişimleri, benlerinizdeki artışları dikkatli gözlemleyin. 2 ayda bir çıplak olarak ayna karşısında sırt da dahil olmak üzere kontrol sağlayın. Benleriniz için düzenli olarak  bir dermatoloji uzmanına muayene olun. Bu kontrolün mümkünse dermatoskopi cihazıyla yapılmasını isteyin.

Hangi kozmetik ürünler tercih edilmeli?

Cilt kanserine karşı mümkün olduğu kadar kimyasal içeriklerden arındırılmış olan, en az 30 koruma faktörü içeren kozmetik ürünler kullanılmalıdır. Cilt kanserinden korunmak için son kullanım tarihlerine dikkat edilmeli, güvenilir, bilinirliği yüksek, üretim tesisleri belli olan ürünleri tercih edin. Ucuz ürünlere rağbet etmeyin.