Yazı İçeriği
Zeka düşüklüğüne neden olabilir Zeka düşeyi 5 puan düşer En büyük sebebi: Hatalı beslenme 6-12 aylarda demir takviyesi

Demir eksikliği belirtileri

Tüm dünyada en sık rastlanan besinsel eksiklik olan demir eksikliği, özellikle gelişmekte olan ülkelerde önemli bir halk sağlığı sorunu. Demir eksikliğinin tüm dünyada kaç çocuğu etkilediğine dair kesin bir veri yok. Ama anemi, demir eksikliğinin dolaylı bir göstergesi olarak kullanıldığında, gelişmekte olan ülkelerde okul öncesi çağdaki çocukların çoğunda ve gelişmiş ülkelerdekilerin de en az yüzde 30-40’ında demir eksikliği görüldüğü tahmin edilir.


Zeka düşüklüğüne neden olabilir

Demir eksikliğinin anemi dışında yol açtığı en önemli sorunlardan biri ise çocuğun zeka gelişimini olumsuz yönde etkilemesi. Demir eksikliği, zamanında fark edilmezse zeka katsayısında düşüklük ve zihinsel fonksiyon bozukluğunun kalıcı hale gelmesine neden olabilir. Bu nedenle özellikle ilk 2 yaşta çocuğun düzenli hekim takiplerinin atlanmaması çok önemli.

Zeka düşeyi 5 puan düşer

Demir eksikliğinde eritrosit, bir başka deyişle kan hücreleri yapımının etkilenmesinden çok önce merkezi sinir sistemindeki demir azalır. Bu azalma dopamin, serotonin ve noradrenalin gibi beyin hücrelerinin haberleşmesinde görevli olan maddelerin üretimi, fonksiyonu ve parçalanmaları için gerekli olan demire bağımlı enzimlerin aktivitesini bozar. Bunun sonucunda da, beynin hızla büyüdüğü ve temel psikomotor becerilerin kazanıldığı süt çocukluğu (1-12 ay) döneminde oluşan demir eksikliği zeka gelişimini olumsuz yönde etkileyebilir. Öyle ki zeka katsayısı (IQ) kalıcı olarak, olması gereken düzeyin yaklaşık 5 puan altına düşebilir.

Peki ama demir eksikliği hangi sinyallerle kendini gösterir? Ciltte solukluk, huzursuzluk, iştahsızlık, kalp atımında hızlanma sorunu varsa, aileler zaman kaybetmeden hekime başvurmalı. Demir eksikliğinde ayrıca besin olmayan maddelerin yenilmesi (buz, toprak) veya duvar ve metal maddeleri yalama gibi belirtiler de görülür. Dikkatsizlik ve konsantrasyon güçlüğü gibi belirtiler de demir eksikliği için uyarıcı olur.

En büyük sebebi: Hatalı beslenme

Hatalı beslenme, bir başka deyişle demirin beslenme yoluyla yetersiz alınması, demir eksikliğinin en sık görülen sebebidir. Çölyak gibi emilimi bozan bazı hastalıklar da demirin yetersiz alımına neden olabilir. Yoğun burun kanamaları, bağırsak polipleri ve bazı bağırsak parazitleri de demir kaybıyla sonuçlanabilir. Demir eksikliğine yol açan bir başka önemli etken de; artmış olan demir ihtiyacı. Prematüre doğanlarda ve süt çocukluğu döneminde demire olan gereksinim artar. Zamanında doğan bebeklerin demir depoları ilk 5-6 ay için yeterli olur. Ancak doğum ağırlıklarının 2 katına çıktıklarında, beslenmelerinde demir içeren besinlere ağırlık verilmezse demir depoları tükenmeye başlar. Bunun sonucunda da demir eksikliği gelişir.

6-12 aylarda demir takviyesi

Dünya Sağlık Örgütü, Türkiye gibi demir eksikliğinin sık olduğu ülkelerde 6-12 aylarda demir takviyesi öneriyor. Amerikan Pediatri Akademisi de 9-12 ay arasında bir kez kan sayımı ve demir seviyelerinin kontrolü ile tarama yapılmasını tavsiye ediyor. Demir eksikliği saptandığı durumlarda tedavi şekline, kansızlık durumunun ağırlığına ve eşlik eden hastalıklara göre karar verilir.

Demir eksikliğinden korumanın püf noktaları:

  • İlk 6 ay bebeğinizi sadece anne sütüyle besleyin.
  • 6. ayda ek besinler vermeye başlayın. Bu besinlerin içinde kırmızı ve beyaz et, yumurta sarısı, karaciğer, baklagiller ve yeşil yapraklı sebzeler gibi demirden zengin besinler bulunmasına dikkat edin.
  • Bebeğinizin beslenmesinde demir emilimini kolaylaştıran limon, portakal, domates gibi C vitamininden zengin besinler bulundurun.
  • Demir emilimini azaltan çay ile ekmek kabuğu vermeyin.
  • Mümkünse 2 yaşına kadar ek besinlerle birlikte anne sütü vermeye devam edin ve inek sütünden kaçının.
  • 1 yaşından sonra günlük süt alımının 500 ml’yi geçmemesine dikkat edin.