Yazı İçeriği
Gastrit neden olur? Antral gastrit ve tüm gastrit türleri Gastrit belirtileri Gastrit tedavisi Gastrit ihmal edilirse… Gastrite ne iyi gelir?

Gastrit belirtileri

Birçok etken ve sebebe bağlı olarak midenin iç çeperini kaplayan mukoza denilen örtüde, akut ya da kronik olarak iltihaplı değişikliklerin görülmesine gasrtrit denilir.


Gastrit neden olur?

Gastrite neden olabilecek pek çok etken bulunur. Bunlar;

  • Çeşitli ilaçların kısa yada uzun süreli kullanımları (Ağrı kesiciler, demir içeren ilaçlar,  kolsişin, kokain, mitomisin fluorourasil ve floksurudin gibi kemoterapi ilaçları),
  • Bazı alkollü içeceklerin tüketilmesi (Viski, cin, votka gibi),
  • Bakteriyel enfeksiyonlar (En sık ve en önemli etken Helicobacter pylori, nadir olarak da Helicobacter heilmannii, streptokok ve stafilokoklar, Proteus türleri, Clostridium türleri, tüberküloz ve sifilis),
  • Viral enfejsiyonlar (Örneğin sitomegalovirüs-CMV enfeksiyonları),
  • Mantar enfeksionları (Örneğin Kandida enfeksiyonları),
  • Parazit enfeksiyonları (Örneğin strongyloides, şistozoma),
  • Akut stresler (Şok durumları),
  • Radyasyona maruz kalma,
  • Alerji yada gıda zehirlenmeleri,
  • Midenin safra içeriğinin artması (safra yolları ve safra kesesi rahatsızlıkları),
  • Midenin çeşitli sebeplerle kanlanmasının azaldığı durumlar (iskemi),
  • Otoimmün sebepler (otoimmün gastrit),
  • Granulom oluşturan hastalıklar (Crohn Hastalığı, sarkoidoz, yabancı cisimler, vaskülitler, lenfoma ve çeşitli enfeksiyonlar-tüberküloz, histoplamoz, mukormikoz, blastomikoz),
  • Lenfosit birikmesine neden olan hastalıklar (lenfositik gastrit-çölyak hastalığı gibi),
  • Alerji durumları (eozinofilik gastrit).

Antral gastrit ve tüm gastrit türleri

Gastrit, şikayetlerin ortaya çıkması ve şikayetlerin devamlılığına göre akut ya da kronik gastrit olarak sınıflandırılabilir. Kişinin hiçbir mide yakınması olmaksızın, iltihaba yol açan bir sebebe bağlı mide yakınmaları aniden çıkmışsa bu tip gastritler akut gastritlerdir (çoğunlukla enfeksiyonlar, ilaç kullanımları, iskemi gibi durumlar nedeniyle yaşanır). Mide mukozasındaki iltihaba yol açan etken tahribatına uzun süre devam ediyorsa bu durum kronik gastrittir. Kronik gastritler de helicobacter pylori gastriti, safra reflüsüne bağlı alkalen gastrit, ilaç ilişkili gastrit, otoimmün gastrit, alerjik gastrit gibi altta yatan nedene bağlı olarak ayrıca sınıflandırılırlar. Patolojik bulgulara göre lenfositik gastrit, atrofik gastrit, eozinofilik gastrit şeklinde gastrit sınıflandırılır. Endoskopi sırasındaki görünümlere ve midedeki hasarın olduğu bölümlere bağlı olarak da sınıflandırma yapılır. Bunlar; antral gastrit, pangastrit (tüm mide tutulduysa), varioloform gastrit, eroziv gastrit  gibi isimlerle adlandırılır. Ancak unutulmamalıdır ki 'gastrit' patolojik bir tanımdır; yani mide mukozasındaki hücresel hasarın mikroskopla görülmesi ile gastrit tanısı konulur.

Gastrit belirtileri

Gastritin en sık görülen belirtileri mide bölgesinde yanma, kazınma ve ağrı yakınmalarıdır. Şişkinlik hissi, bulantı ve kusma da görülebilir. Mide yakınmaları genellikle yemek yemekle artar ve kişi yemek yemekten çekinir duruma gelebilir. Kişinin hekim tarafından yapılan fizik muayenesi ise genellikle normaldir ancak mide bölgesinde hafif bir hassasiyet saptanabilir. Kişide gastrite bağlı komplikasyonlar geliştiyse (helicobacter pylori enfeksiyonuna bağlı ülser, gastrik kanser ya da mide lenfoması gibi)   şikayetler ve bulgular şiddetlenebilir. Atrofik gastrite bağlı kişide vitamin B12 eksikliği  gelişebilir ve bu duruma bağlı yakınmalar  gastrite bağlı mide yakınmalarından önce ortaya çıkan ilk yakınmalar olabilir (hematolojik yada nörolojik yakınmalar; ciltte döküntüler, anemi, kulak çınlaması, vertigo, çarpıntı, göğüs ağrısı yada kalp yetmezliği yakınmaları, dilde yanma, ellerde ve ayaklarda uyuşmalar, unutkanlık). Endoskopi ile incelendiğinde mide mukozasında çeşitli şekillerde kırmızılıklar (hiperemi), küçük yuvarlak ya da çizgiler şeklinde yüzeysel yaralar (erozyonlar), midenin içindeki kıvrımlarda (pililerde) belirginleşme (ödem) gibi bulgular saptanabilir.

Gastrit tedavisi

Gastrite yönelik ilaç tedavisi gerekliyse yapılır. Helicobacter pylori enfeksiyonu dışında akut olan gastritlerin tedavisinde spesifik bir tedavi yoktur. Başlanacak medikal tedavi, altta yatan sebebe ve patolojik bulgulara yönelik yapılır. Gastritin tedavisinde cerrahi tedavi çok çok nadirdir.

Medikal tedavideki ana hedef öncelikle altta yatan hastalığın tedavisidir ve mide asidini uygun ilaçlarla azaltıp, mide mukozasına iyileşme fırsatı tanımaktır. Ancak safraya bağlı gastrit  (alkalen gastrit) geliştiyse ya da midenin asit seviyesi normal ya da azaldıysa (Atrofik gastrit) mide asidini azaltmak kişinin yakınmalarında fayda sağlamaz. Her hastada mide asidini artıran nedenler mümkünse azaltılmalıdır (asidi artıran içecek ve gıdalardan kaçınmak, ağrı kesici gibi ilaçları mümkünse kullanmamak, alkol tüketimini azaltmak ya da bitirmek, stresi azaltmak gibi).

Helicobacter pylori enfeksiyonu saptandıysa, bu bakterinin uygun antibiyotikler içeren çoklu ilaçlarla yok edilmesini sağlamak en sık önerilen medikal tedavidir. Helicobakter pylori saptanmadıysa, kişiye midenin asit üretimini baskılayan ya da midede var olan asidi azaltan proton pompa inhibitörleri, H2 reseptör blokerleri ya da anti-asit ilaçlar önerilir. Ancak bu tip tedaviler önerilirken asit baskılayan ilaçların kişinin almış olduğu diğer ilaçlarla etkileşip etkileşmediğine dikkat edilmelidir (özellikle kardiyak ya da kronik romatolojik hastalıklarına yönelik sürekli  antikoagülan (klopidogrel gibi) kullanması gereken hastalarda) .

Akut gastritte, kişinin kusmasına bağlı oluşabilecek elektrolit dengesizlikleri için dengeli elektrolitler içeren serum tedavileri de önerilir. Gastrite neden olan altta yatan enfeksiyon ajanı  tespit edildiyse enfeksiyon sebebine yönelik antibiyotik, anti-parazit veya anti-fungal tedaviler de başlanır.

Gastrit ihmal edilirse…

Gastrit özellikle helicobacter enfksiyonuna bağlıysa ve tedavisi ihmal edilirse  (özellikle de ailesinde kronik mide yakınmaları ya da mide kanseri hikayesi bulunanlar), kronik helicobacter enfeksiyonunun komplikasyonları olan mide ülseri, atrofik gastrit, mide kanseri yıllar içinde gelişebilir. Asit baskılayıcı ilaç tedavilerine yanıt alınmayan hastalarda altta yatan etken bulunması için ileri tetkikler yapılmalıdır. Aksi takdirde kronik bakteriyel-viral-parazi enfeksiyonları, vitamin eksiklikleri ve kansızlık gibi sorunlara bağlı komplikasyonlar gelişir.

Gastrite ne iyi gelir?

Sağlıklı, temiz ve düzenli beslenilmelidir ve özellikle mide asidini artıracak aşırı baharatlı gıdalar ya da ekşi soslar, asitli meyveler,  gazlı içecekler, alkol tüketimi, kızartmalar ve çok yağlı yemekler gibi gıdalardan kaçınılmalıdır. Sigara tüketimi azaltılmalı ve bırakılmalıdır. Stresli yaşam koşullarından mümkünse uzak durulmalıdır. Ağrı kesici gibi ilaçlardan mümkün olduğunca kaçınılmalı ancak bu ilaçların kullanılması gerekliyse kişilerin, mide korunması için hekime danışmaları gerekir. Kişide helicobacter pylori enfeksiyonu ya da enfeksiyona bağlı mide komplikasyonları (ülser, atrofik gastrit ya da mide kanseri ve lenfoması)  saptandıysa ve özellikle ailesinde de mide kanseri hikayesi varsa, helicobacter pylori tedavisi sonrasında kişinin düzenli doktor ve endoskopik kontrollerini yaptırması kesinlikle önerilir.