Yazı İçeriği
Akut KOAH atağı KOAH hastalığı belirtileri neler? KOAH teşhisinde kişide nefes darlığı varsa neler yapılır? KOAH tedavisi Egzersiz işe yarar mı? Sigara içen herkes KOAH sorunu yaşar mı? Sigara solunum yolunu nasıl etkiler? Kronik nefes darlığı olan kişiler nasıl rahatlayabilir?

KOAH nedir?

Halk arasında yaygın bilinen KOAH’ın açılımı Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı’dır. Hastalık, Bronşların yapısındaki bozulmadan kaynaklı meydana gelen daralma nedeniyle obstruktif (tıkayıcı) olarak adlandırılmıştır. KOAH süregelen bronş ve hava keseciklerindeki bozulma sonucu hava akımının kısıtlanması ile seyreder. KOAH teşhisi alan kişilerin bir grubuna belirttikleri şikayetler ve akciğerdeki yapısal değişiklikler göz önüne alınarak "kronik bronşit" ve "amfizem" tanısı da koyuluyor.


Akut KOAH atağı

KOAH’lılar solunum yolu enfeksiyonu gibi bir takım dış etkenlerle karşılaştıklarında rahatsızlıklarında dalgalanmalar gözükür. Bu gibi durumlarda da öksürük, balgam ve nefes darlığı gibi yakınmaları artar. Bu duruma akut atak adı verilir. Kış aylarında solunum yolu enfeksiyonları daha sık görüldüğünden akut ataklara da kış aylarında daha sık rastlanır. KOAH'ı olan bir kişinin tedavisi sırasında akut atak geçirmesi çoğu zaman hastaneye yatmasına neden olabilir. Hatta bazen kişi yoğun bakım ünitelerinde bile takip edilebilir. Geçirilen her atak kişinin durumunu daha da ağırlaştırır.

KOAH hastalığı belirtileri neler?

KOAH temel olarak üç belirti ile ortaya çıkar; öksürük, nefes darlığı ve balgam çıkarma. İlk belirtileri olan kronik öksürük ve balgam kişiler tarafından genellikle sigaraya bağlanır ve önemsenmez. Oysa bu dönemde hastalığa tanı konulması kişinin geleceği açısından son derece önemli.

KOAH'ın ileri dönemlerinde nefes darlığı gelişir. Kişiler nefes darlığını tıkanma, hava açlığı, nefes almada zorluk, çabuk yorulma, nefes alamama veya verememe olarak tanımlar. Nefes darlığı genellikle solunum fonksiyonlarının yarısı kaybedildikten sonra hissedilir. Bu sorun başlangıçta sadece eforla ortaya çıkarken, hastalık ilerledikçe giyinip soyunmak ve yemek yemek gibi çok basit günlük aktivitelerde, hatta istirahatte bile kişilerin nefes nefese kalmalarına yol açabilecek şiddete ulaşabilir.

KOAH teşhisinde kişide nefes darlığı varsa neler yapılır?

KOAH teşhisi için solunum testi yapılan kişinin solunum yollarında darlık saptanması durumunda Reversibilite adı verilen test yanıtına bakılır. Bunun için kişiye özel cihaz aracılığıyla etkisi 10 dakikada ortaya çıkan nefes açıcı bir ilaç verilir. Test 15- 20 dakika sonra tekrarlanır. Ardından 2 test arasındaki fark hesaplanıp, bu test ile havayollarının ilaca verdiği yanıta bakılır. Sonuçları sayısal, yüzde ve grafikler halinde verilen testin süresi 30 dakikayı geçmez. Bu sonuçlar Göğüs Hastalıkları hekimleri tarafından yorumlanır ve hastanın tedavi ile takibi düzenlenir.

KOAH tedavisi

KOAH hiçbir tedavi yöntemiyle tamamen ortadan kalkmaz. Ancak tedavi altına alınmadığında hastanın en basit hareketleri bile yapamaz hale gelmesine ve yatağa bağımlı kalmasına yol açabilir. Bu nedenle hastanın rahat bir soluk alabilmesi için sigarayı hayatından mutlaka çıkarması ve doktor önerilerini harfiyen uygulaması gerekir.

KOAH’ın hafif, orta, ağır ve çok ağır olmak üzere 4 ayrı evresi bulunur. Hastalığının evresine göre de uygulanan tedavi ve kullanılan ilaçlar değişir.

Hafif KOAH: Hastalığın erken dönemlerinde sigaranın bırakılması ve sadece nefes darlığı olduğunda solunum açıcı sprey kullanması yeterli. Ancak çoğu zaman bu aşamada hastalığın tanısı konulamaz.

Orta ve ağır KOAH: Bu evrelerdeki hastalarda düzenli ilaç tedavisi uygulanır. İlaçlar inhalasyon denilen özel cihazlarla hastaya solunum yolundan verilir. Bu tür ilaçlar mideye gidip kana karışmaz, lokal olarak akciğere ulaşıp etkilerini göstermeye başlar. Doğrudan akciğere ulaştıkları için de yan etkileri oldukça azdır. Günümüzde inhalasyon yoluyla kullanılan ilaçların çok daha etkin olması nedeniyle ağızdan tablet veya kapsül şeklinde ilaçlar fazla tercih edilmez.

Çok ağır KOAH: Çok ağır evredeki hastalar nefes alma kapasitelerinin azalmış olması nedeniyle spreyleri yeterince içlerine çekemez. Bu nedenle de bu tür ilaçlardan çok fazla fayda görülemez. Ağır KOAH'lı hastalarda özellikle akut atak sırasında nebülizatör denilen bir cihazla ilaç tedavisi uygulanır. Sıvı formunda olan bu ilaçlar 20 ila 40 dakikalık süre boyunca maske aracılığıyla hastaya verilir. Cihazın bulunması durumunda tedavi evde de gerçekleştirilebilir.

Egzersiz işe yarar mı?

KOAH'lıların tedavisinde beslenme önemli bir yer tutar. Karbonhidrat vücuttaki karbondioksit miktarını artırır. Bu nedenle de KOAH’lıların özellikle karbonhidrat oranı yüksek gıdalardan uzak durmaları gerekir. KOAH'ı olan biri aktif hayatın içinde olmalı, bir köşeye çekilip kalmamalı ve düzenli bir egzersiz programı uygulamalı. Solunum fizyoterapistlerinin seansları özel seansları tedavinin başarısında büyük rol oynar.

Sigara içen herkes KOAH sorunu yaşar mı?

KOAH hava yolları ile akciğer dokusunun zararlı duman ve gazlardan etkilenerek hasar görmesi sonrasında oluşan ve nefes darlığı ile ortaya çıkan bir hastalık. Sigara KOAH’ın en önde gelen ve en yaygın nedenidir. Öyle ki sigara içen 40 yaş üstü her 5 kişiden 1’inin KOAH’lı olduğu belirtiliyor. Ülkemizde bazı araştırmalara göre 3 milyon, bazılarına göre 5 milyona yakın KOAH’lı bulunuyor.

Sigara solunum yolunu nasıl etkiler?

Sigara hava yoluna girdiğinde burada mikropsuz bir iltihap oluşturur. Bu iltihap da KOAH hastalığına yol açar. Hücreler iltihabı düzeltmek için hava yoluna göçer, bu sırada birçok madde salgılayarak hava yolunu daraltır ve yıkar. Akciğerin ana hava değişim yeri olan hava keseleri de sigara dumanının yol açtığı bu iltihapla yırtılır. Daralan hava yolu ve yıkılan hava keseleri, oksijenin kana geçmesi ve karbondioksidin dışarı çıkması görevini yerine getiremez. Bunun sonucunda da nefes darlığı ile başlayan ve yemek yemek, giyinmek gibi son derece basit günlük işleri bile yapamayacak duruma kadar ilerleyebilen bir süreç başlar.

Kronik nefes darlığı olan kişiler nasıl rahatlayabilir?

Burunla nefes alıp, akciğerleri şişirip, nefesi ağızla vermek gerekir. Kronik nefes darlığı olan kişiler için önerilen bir solunum yolu biçimidir. Burun ile alın, akciğerleri şişirin, büzük sulak solunumuyla hava verme işini uzatarak akciğerlerdeki bütün havayı dışarıya boşaltın. Böylece solunum kasları çalışmış olur. Özellikle amfizemli kişilerde akciğerler içinde kalan hava boşaltılır. Diyafram kası doğru kullanılırsa, burundan alıp ağızdan verilirse solunum doğru şekilde yapılmış olur.