Yazı İçeriği
Organ naklinde Avrupa’nın çok gerisindeyiz Beyin ölümü ile bitkisel hayat karıştırılmamalı Canlıdan ve kadavradan organ nakli nedir?

Organ nakli bağışçısı olabilir misiniz?

Yaşamak için ihtiyaç olan birine bir hayat vermenin ne kadar büyük önem taşıdığı şüphesiz. Hele de yaşamak için organ bağışına ihtiyaç duyan binlerce insan varken… Böbrek, kalp, akciğer, karaciğer ve pankreas gibi organlar; kalp kapağı, gözün kornea tabakası, kas ve kemik iliği gibi dokular Türkiye’de başarıyla nakledilebilir. Ancak ülkemizde kadavradan organ bağışı oldukça yetersiz. Öyle ki nakillerin yaklaşık yüzde 90’ı canlı verici, yüzde 10’u ise kadavra vericiden… Organ bağışının bu kadar düşük olmasının en büyük nedeni halkın bilinçli olmaması. Organ bağışıyla pek çok kişiye hayat vermek mümkün.


Organ naklinde Avrupa’nın çok gerisindeyiz

  • Sağlık Bakanlığı’ndan alınan verilere göre, 2013-2018 arası 5 yılda beyin ölümü gerçekleşen 8 bin 601 kişinin sadece 2 bin 45’inin organları nakil edilmiş.
  • Türkiye’de 2015 yılında beyin ölümü gerçekleşen 1969 kişiden sadece 472’sinin ailesi organ bağışını kabul etmiş.
  • 2015 yılı içinde bekleme listesindeki yaklaşık 2 bin kişi ise organ bulunamaması nedeniyle yaşamlarını kaybetmiş.
  • Canlıdan bağışın oldukça yüksek olduğu ve başarılı organ nakillerinin yapıldığı ülkemizde beyin ölümü geliştiğinde organ bağışlanması Avrupa ülkelerinden çok geride. Öyle ki bu oran İspanya'da bir milyon kişide 34, İtalya'da 21, Almanya'da 13 iken, Türkiye'de 6.

Beyin ölümü ile bitkisel hayat karıştırılmamalı

Organ bağışının yetersiz olmasında ‘beyin ölümü’nün yeterince bilinememesinin payı büyük. Beyin ölümü ile bitkisel hayat kavramları konusu kişiler tarafından karıştırılabilir. Bitkisel hayattaki kişilerin solunumları devam eder. Bu kişiler aylarca ya da yıllarca yaşamaya devam eder ve bazı durumlarda iyileşerek normale dönebilir. Beyin ölümü tanısı almış kişilerin ise hayata dönmesi mümkün olmaz. Bu nedenle kişi, beyni öldüğü zaman tıbben ölü kabul edilir. Yoğun bakım ünitelerinde beyin ölümü gelişen kişilere verilen tüm tıbbi desteğe rağmen ortalama 24-36 saat sonra tüm organlar fonksiyonlarını kaybeder. Beyin ölümünün gerçekleşmesinden sonra bu kişiler, kadavra donör olarak adlandırılır. Bu donörlerde (organlar fonksiyonlarını kaybetmeden önce) organların en kısa süre içerisinde alınarak bekleyen kişilere nakledilmesi gerekir.

Canlıdan ve kadavradan organ nakli nedir?

1979 tarih ve 2238 sayılı yasa gereği organ bağışı yapılabilmesi için; kişinin 18 yaşını doldurmuş ve akli dengesinin yerinde olması koşuluyla, bu dileğini iki tanık huzurunda sözlü olarak gerçekleştirmesi ve bir hekim tarafından tasdik edilmesi yeterli olur. Bunun için en yakın sağlık kuruluşuna başvurarak ‘Doku ve Organ Bağış Belgesi’ alınabilir.

Kadavra verici (donör): Trafik kazası, kurşunlanma, beyin kanaması vb. nedenlerle yoğun bakımda tedavisi devam ederken beyin ölümü denilen geri dönüşümsüz beyin hasarı gelişmiş kişilerin organları bağışlandığı takdirde bunlar kadavra donör olarak tanımlanır.

Canlı verici: Organ nakli gereken kişinin eşi, akrabaları veya akraba dışı gönüllü kişiler tarafından yapılan organ bağışıdır. Bunlar canlı donör olarak tanımlanır. Böbrek ve karaciğer canlıdan nakil yapılabilen organlardır.